Split geschiedenis

Aspalathops was de naam van de oude Griekse nederzetting waaruit het moderne Split groeide. Onder de Romeinen werd de nederzetting Spalato genoemd, maar  bleef klein tot keizer Diocletianus zijn luxueuze paleis er rond 300 na Chr bouwde. Na zijn dood, maakten verdreven Romeinse keizers het paleis van Diocletianus hun thuisbasis ver van huis. Toen Avaren en Slaven Salona veroverden (het huidige Solin) in 614 vluchtten de ontheemde burgers van Salona naar het paleis van Diocletianus voor onderdak en een nieuwe stad was geboren. De nieuwe populatie wijzigde het paleis om in hun eigen woonbehoefte te voorzien.

Split viel onder de controle van de Byzantijnse keizers uit de 9e eeuw, rond het tijdstip waarop door grote Slavische migraties de bevolking toeneemt. Meer woningen ontsprongen in het paleis van Diocletianus en de groeiende bevolking begon te spreiden naar de buitenwijken. Kerken werden gebouwd in en rond de stad en nieuwe nederzettingen groeiden rond de kerken. Ondertussen was een stevige Kroatische nationale identiteit ontstaan en in 1069 annexeerde koning Kresimir IV Split tot Kroatië. In 1105 erkende Split de heerschappij van de Hongaars-Kroatische koningen terwijl het zijn eigen autonomie behield. Handel breidde zich in de 12e en 13e eeuw uit wat veel welvaart met zich meebracht. Het mausoleum van keizer Diocletianus werd een kathedraal en meer woningen werden gebouwd.

Aan het begin van de 15e eeuw, breidden de Venetianen van hun heerschappij in Dalmatië uit en in 1420 verloor Split zijn autonomie en werd gedwongen om het protectoraat van Venetië te bevestigen. De Venetianen besteedden veel moeite aan het versterken van de stad. Zij bouwden ook nieuwe woningen in de late Flamboyant Venetiaans-gotische stijl. In de 15e eeuw werd Split een belangrijk cultureel centrum, met meesters als Juraj Dalmatinac die  de Renaissance stijl introduceerde in Kroatië. De 15e eeuw trokken ook vele humanisten en schrijvers naar Split. De grootste was de belangrijkste dichter van Kroatië, Marko Marulic, de eerste die treffend wist te schrijven, zowel in het Latijn en Kroatisch.

Net als de rest van Dalmatië, werd Split bedreigd door de Ottomaanse Turken in de 16e eeuw. In het midden van de 17e eeuw toen de Turken de muren van Split bereikten, werden enorme bastions gebouwd, waardoor een stervormige verdedigingslinie werd gevormd die voor de veiligheid zorgde. Binnen de muren, waren lokale en buitenlandse ambachtslieden bezig met het bouwen in de nieuwe barokstijl en werd het culturele leven van de stad voortgezet.

Na vier eeuwen van de Venetiaanse overheersing, werd Split doorgegeven aan de Oostenrijkers 1797 tot 1805, gevolgd door zeven jaren van Franse aanwezigheid. Onder Napoleon werden vele stadsmuren en vestingwerken afgebroken, maar een kustweg werd aangelegd, de openbare verlichting werd aangelegd en andere verbeteringen werden aangebracht. De val van Napoleon bracht vernieuwde Oostenrijkse controle over Split en de rest van Dalmatië,  die tot 1918 duurde.

Tijdens de tweede helft van de 19e eeuw, zag Split een economische heropleving en aan het begin van de 20e eeuw werd het de meest belangrijke haven van de regio. Tussen WWI en WWII werd Split uitgebreid naar buiten om de zuidelijke hellingen van de heuvel Marjan en Bacvice in het oosten op te nemen.

Italiaanse bombardementen van Split in 1941 markeerden het begin van de fascistische bezetting van Split, die duurde tot 1943 toen Italië capituleerde.